Półki teoretyczne i HETP - prosto o tym, co decyduje o czystości destylatu

Prosto o tym, czym są półki teoretyczne i HETP - i jak na jednym mnożeniu policzyć, ile wypełnienia potrzebuje twoja kolumna.

Dwie kolumny tej samej wysokości potrafią dać destylat o zupełnie różnej czystości. Nie decyduje sama długość, lecz to, ile razy para zdąży się po drodze skroplić i odparować. Tę zdolność opisują dwa pojęcia: półki teoretyczne i HETP. Brzmią naukowo, ale w praktyce sprowadzają się do prostej zasady - i pokażemy ją krok po kroku.

Co to jest półka teoretyczna

Półka teoretyczna to jeden „krok oczyszczania" wewnątrz kolumny. W takim miejscu para oddaje wodę, a zabiera więcej alkoholu - i rusza wyżej trochę czystsza.

Im więcej takich kroków para pokona w drodze do góry, tym mocniejszy i czystszy destylat na wyjściu. W kolumnie z wypełnieniem nie ma fizycznych półek - ich rolę przejmuje powierzchnia sprężynek, na której para i ciecz wciąż się spotykają. Dlatego mówimy o półkach „teoretycznych": liczymy je, choć nie da się ich dotknąć.

HETP - ile kolumny „kosztuje" jedna półka

Skoro w wypełnieniu półki są niewidoczne, potrzebujemy miary, która powie: ile centymetrów wypełnienia daje jedną półkę. To właśnie HETP.

Zasada jest jedna: im niższe HETP, tym lepiej. Niskie HETP znaczy, że na każdy centymetr kolumny przypada więcej oczyszczania - więc krótsza kolumna robi to samo, co dłuższa ze słabszym wypełnieniem.

Przykład: wypełnienie o HETP 2,5 cm jest dwa razy skuteczniejsze niż takie o HETP 5 cm. Na tej samej wysokości daje dwa razy więcej półek.

Ile półek potrzebuje twój destylat

To zależy, co chcesz uzyskać:

• Wódka i czysty spirytus - około 15 półek. To poprzeczka dla kolumny refluksowej.
• Whisky, brandy, rum - kilka do kilkunastu. Tu celowo zostawia się część aromatu.
• Wzmacnianie nalewek - zwykle wystarczy kilka.

Ile półek dają nasze sprężynki

Każdy rodzaj sprężynek ma swoje HETP, a z niego wynika liczba półek na 100 cm wypełnienia:

Najdrobniejsze sprężynki fi 3,8 mm dają najwięcej półek - im mniejszy element, tym większa powierzchnia kontaktu. Sprężynki fi 4,6 mm lepiej sprawdzają się w szerszych kolumnach.

Sprężynki miedziane dają mniej półek, ale mają inny atut: miedź usuwa z destylatu związki siarki, które psują zapach. Dlatego dobrze działa zasyp mieszany - sprężynki kwasoodporne dla liczby półek, plus sekcja miedzianych jako filtr.

Jak policzyć potrzebne wypełnienie

Wystarczy jedno mnożenie. Weź liczbę półek, której potrzebujesz, i pomnóż przez HETP swoich sprężynek:

Przykład: chcesz czysty spirytus, czyli 15 półek, i wybierasz sprężynki fi 3,8 mm (HETP 2,5 cm).

15 półek × 2,5 cm = 37,5 cm wypełnienia

Do tego dolicz mały zapas na nierównomierne ułożenie - w praktyce zasyp 40-50 cm załatwi sprawę. Gdyby kolumna była za krótka na taki słupek, wybierz drobniejsze sprężynki o niższym HETP - dadzą tę samą liczbę półek na mniejszej wysokości.

Ile sprężynek kupić w litrach, policzysz osobno naszym kalkulatorem objętości.

Półki teoretyczne i HETP to nie akademicka teoria, tylko najprostszy sposób, by przewidzieć, jaki destylat wyjdzie z kolumny - zanim ją odpalisz. Jako producent sprężynek pryzmatycznych pomożemy dobrać wypełnienie pod twój cel - napisz do nas, a policzymy to razem.